Narzędzia do odkrywania historii miast on-line
Dziś chcielibyśmy pokazać kulisy naszej pracy nad projektem badawczym. Zaprezentujemy Wam, jakich narzędzi ogólnodostępnych używamy w badaniach, które wspierają nasz proces poszukiwania informacji. Są one ogólnodostępne i darmowe, więc pozwalają na fascynujące odkrycia bez wychodzenia z domu. Poza poszukiwaniem źródeł informacji w archiwach czy literaturze, nie możemy zapomnieć o tak wszechstronnym źródle wiedzy, jakim jest Internet, serwisy internetowe i aplikacje.
Niezależnie od tego, czy sami prowadzicie badania historyczne, analizujecie dawne założenia przestrzenne, czy po prostu chcecie sprawdzić, jak Wasza ulica wyglądała kilkadziesiąt lat temu - te serwisy Wam w tym pomogą!
Portal ten, to oficjalne repozytorium prowadzone przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, które gromadzi dane o obiektach wpisanych do rejestru zabytków. Jest to nieocenione uzupełnienie naszej wiedzy i badań o informacje konserwatorskie. Możemy tam znaleźć opisy konkretnych zabytków, ich dokumentację - białe karty, a także aktualne i archiwalne fotografie obiektów. Analiza tych zasobów często staje się dla nas punktem wyjścia do odkrywania kolejnych materiałów i źródeł informacji. Dane te są połączone z interaktywną mapą, na której naniesione są lokalizacje zabytków. Część obiektów posiada nawet tak dokładne materiały, jak inwentaryzacje w formie rzutów, przekrojów i elewacji, a także modele 3D.
Fundamentem naszych badań historycznych są źródła archiwalne, a serwis Szukaj w Archiwach, rozwijany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe, jest dla nas kluczowym narzędziem na etapie kwerendy. Pozwala nam odnaleźć jednostki i sygnatury konkretnych materiałów archiwalnych, dzięki czemu nasza osobsta wizyta w czytelniach archwów jest maksymalnie efektywna i skupiona już na analizie wybranych materiałów. Postępująca digitalizacja prowadzona przez archiwa państwowe sprawia, że coraz więcej zbiorów archiwalnych i ich cyfrowych kopii jest dostępna online, co pozwala na częściową analizę dokumentacji w dowolnym momencie z miejsca naszej pracy.
- Mapy z przeszłością - https://atlas.ihpan.edu.pl/pastmaps/
Serwis Mapy z przeszłością, prowadzony aktualnie przez badaczy z Zakładu Atlasu Historycznego Instytut Historii PAN w Warszawie, udostępnia zasoby archiwalnych planów i map w formie interaktywnej mapy Polski. Bardzo pomocnym narzędziem strony jest możliwość płynnego operowania widocznością i przezroczystością poszczególnych map i nakładanie ich na współczesny układ - dzięki temu możemy w jednym miejscu śledzić zmiany badanych przez nas terenów na przestrzeni dziesięcioleci.
- Mapster - http://igrek.amzp.pl/
To polskie repozytorium kartograficzne, posiadające w swoich zbiorach mapy i plany miast Polski, ale także Europy Środkowej i Wschodniej. Za pomocą tego serwisu możemy odszukać archiwalne mapy w wysokiej rozdzielczości badanych przez nas miast. Dzięki nim możemy badać historyczną tkankę miast, identyfikować straty wojenne i odczytywać układy, które dziś mogę nie być widoczne gołym okiem.
- Program QGIS - https://qgis.org/
QGIS to narzędzie typu open-source, opierające się na GIS, czyli Systemie Informacji Przestrzennej (SIP). Program pozwala przede wszystkim na tworzenie i edytowanie map oraz analizę skomplikowanych i precyzyjnych danych geoprzestrzennych, używany zarówno przez profesjonalistów, jak i amatorów i pasjonatów informacji. To wszechstronne narzędzie bazujące na wielu formatach i standardach w dziedzinie GIS (m. in. formaty shp, dxf, wms), przechowujące dane przestrzenne. Funkcjonalność programu może być rozszerzona za pomocą dodatkowych wtyczek. QGIS i jego twórcy działają na zasadzie wolontariatu, a program jest udostępniany na zasadzie wolnego i otwartego oprogramowania w 39 wersjach językowych.
Fotopolska to obszerne archiwum zdjęć i pocztówek, tworzone przez pasjonatów dzielących się swoimi prywatnymi zbiorami fotografii. Portal umożliwia wyszukiwanie konkretnych miast, obiektów, ulic, a pomocnym narzędziem jest integracja zdjęć z interaktywną mapą, co pozwala na poznanie dokładnej lokalizacji zdjęcia. Ponadto, zdjęcia z konkretnych miast są podzielone datami - dzięki temu możemy obserwować, jak na przestrzeni dziesięcioleci zmieniała się tkanka miejska i jak historia odcisnęła swoje piętno na krajobrazie i architekturze.
Nowoczesna technologia daje nam niesamowite możliwości odkrywania otaczającej nas przestrzeni bezpośrednio zza biurka, stanowiąc doskonały wstęp do dalszych badań. Jesteśmy bardzo ciekawi, czy znaliście wcześniej te narzędzia, czy dzięki nam dowiedzieliście się o nowych serwisach umożliwiających zgłębianie historii online? Wykorzystujecie je w swojej pracy zawodowej, czy może hobbystycznie badanie przeszłość swojej okolicy? Jeśli znacie jakieś inne, podobne programy i serwisy, podzielcie się z nami!
Do zobaczenia!